Drodzy czytelnicy, trochę z nostalgią, ale też z radością przedstawiam ostatni artykuł z cyklu skrzynki Agile Coach’a. Został nam ostatni obszar, który dla zwinnych liderów jest bazą, ponieważ bez niego nie może być mowy o autentycznej zwinności. Agile Mindset – to pojęcie, które przetłumaczymy jako zwinny sposób myślenia. To on będzie kluczowym elementem każdej transformacji, abyśmy mogli mówić o pełnym sukcesie.
Zwinna organizacja to taka, która poprzez swoje działania i współpracę pracowników buduje zespoły otwarte na zmianę, usprawnienia i ciągłą naukę. To zespoły, które chcą ze sobą pracować i rozwijać się razem. To żmudna i wymagająca praca, której nie wolno zaniedbać. Ten etap trwa najdłużej i wymaga nieustannej troski oraz pielęgnacji.
Fundament naszej pracy
Zwinność to nie spotkania, tablice kanbanowe ani praktyki związane z konkretnymi ramami postępowania. To przede wszystkim sposób myślenia oraz konkretne nastawienie do pracy, które charakteryzuje się m.in.:
- Otwartością umysłu – na dostarczanie wartości, rozwiązywanie problemów, akceptację różnorodności, odmiennych opinii i zachowań.
- Kulturą ciągłego uczenia się – opartą na wyciąganiu wniosków z błędów, wzmacnianiu sukcesów, dzieleniu się wiedzą, chęci eksperymentowania oraz otwartości na zmianę i nowe podejścia.
- Szczerą komunikacją i gotowością do współpracy – rozumianymi jako transparentna, uczciwa i wspólna praca, prowadzona z szacunkiem i zrozumieniem.
- Zorientowaniem na potrzeby klienta – organizacje powinny nie tylko dostarczać wymagania, ale przede wszystkim umiejętnie identyfikować rzeczywiste potrzeby i skutecznie je adresować. To wymaga współpracy między biznesem, IT i innymi działami, aby dostarczać to, co naprawdę potrzebne i użyteczne.
Często podczas warsztatów na temat zwinności zaczynam od omówienia zagadnienia zwinnego mindsetu, pokazując grafikę potocznie nazywaną „cebulą” (Rys. 1).
Rys. 1. Zwinna cebula. Narzędzia, procesy i praktyki to obszar, który możemy wdrożyć w niemalże każdym środowisku pracy. Wartości i pryncypia to obszar, który wymaga zmiany kultury, a ostatni obszar, tj. sposób myślenia wymaga zbudowania organizacji uczącej się. Źródło: opracowanie własne.
Przedstawia ona, że na zewnątrz znajduje się sposób myślenia, a praktyki, z których korzystamy, są jedynie wtórnymi narzędziami, dobieranymi w zależności od kontekstu i sytuacji. Nigdy nie jest odwrotnie. Buntuję się, gdy słyszę, że ktoś „jest już agile”, a tak naprawdę nie widzę tego w zachowaniach, lecz jedynie w stosowanych narzędziach i technikach. Moi drodzy, to niestety nie jest dobra zwinność. Po latach praktyki mogę z przykrością stwierdzić, że z tej mąki chleba nie będzie — a już na pewno nie będzie to podejście stabilne. Zwinność opiera się na wartościach i pryncypiach. To, jak ze sobą pracujemy, jak rozumiemy i szanujemy przyjęte zasady, dopiero może zagwarantować nam sukces. Praktyki są ważne, ale można je zmieniać w zależności od potrzeb. Tym, co stanowi nasz fundament, jest przede wszystkim nasze podejście.
Kolejna grafika (Rys.2), moim zdaniem, doskonale pokazuje, czym naprawdę jest zwinność.
Rys. 2. Zwinność zaczyna się od sposobu myślenia, wdrażania wartości i pryncypiów, a praktyki przez nas wykorzystywane w pracy są jedynie narzędziami. Źródło: https://www.icagile.com/the-agile-mindset
Uważam, że fakt, iż często zaczynamy od konkretnych praktyk i narzędzi, jest całkowicie w porządku. Robimy to, ponieważ jest to łatwiejsze do wdrożenia, pozwala szybko dostrzec pierwsze, namacalne korzyści. Jednak kluczowe jest to, co dzieje się później – praca, którą wykonujemy, by nauczyć ludzi tego, co trudniej uchwycić i zmierzyć: zachowań oraz podejścia do współpracy. To właśnie one stanowią fundament prawdziwej zwinności. Zadaniem Agile Coacha jest przede wszystkim pielęgnowanie i wzmacnianie właściwego podejścia. Najprostszym, a zarazem najpotężniejszym narzędziem, jakie mamy, jest autentyczność, czyli dawanie dobrego przykładu swoją postawą i codzienną pracą.
Meta-umiejętności
ORSC, czyli Organization and Relationship Systems Coaching, to podejście, które można poznać na dedykowanym szkoleniu. Po lekturze książki Roberta L. Galena Extraordinarily Badass Agile Coaching mam ogromną ochotę się na nie zapisać. Koncentruje się ono na sztuce coachingu systemowego, a z tego, co się dowiedziałam, zawiera również elementy skupiające się na sposobie myślenia oraz podejściu do ludzi i zespołów. Wydaje mi się, że to idealne narzędzie do samorozwoju jako Agile Coach, ale również bardzo pomocne w codziennej pracy z ludźmi. To właśnie w tym podejściu po raz pierwszy usłyszałam o meta umiejętnościach (meta-skills). Według definicji z podręcznika ORCS meta-umiejętności to nastawienie, postawa, filozofia lub miejsce, z którego przychodzimy jako coach podczas pracy podczas coachingu.
Podejście to wyróżnia szereg umiejętności, spośród których siedem uznaje za kluczowe:
- Zaangażowanie (ang. commitment).
- Wnikanie w serce ze współczuciem (ang. heart-entering with compassion).
- Głęboka demokracja (ang. deep democracy) – mowa o stworzeniu przestrzeni, w której wszystkie głosy są wysłuchane.
- Żartobliwość (ang. playfulness).
- Szacunek (ang. respect).
- Współpraca (ang. collaboration).
- Dociekliwość/świadomość (ang. inquiry/awareness).
To, co przekonuje mnie do powyższych umiejętności, to nasze podejście do ich stosowania. Chodzi o to, aby rozpoczynając spotkanie z zespołem, zastanowić się, które z kompetencji uruchamiamy automatycznie, a które warto byłoby świadomie aktywować. Taka lista może być doskonałym narzędziem, które pomoże nam jeszcze lepiej przygotować się do spotkania. Poza własną refleksją nad tym, jak pracujemy i które z tych umiejętności wykorzystujemy, możemy również użyć ich jako punktu wyjścia do rozmowy z zespołem o ich zachowaniach i podejściu do pracy. Oczywiście, nie każda sytuacja wymaga zastosowania wszystkich meta-umiejętności, ale ważne jest, by rozumieć, po co sięgamy po konkretne z nich i jakie będą najlepiej pasować do danego kontekstu. Inaczej podejdziemy do ceremonii zwinnych z zespołem, inaczej do spotkania z liderami wyższego szczebla, a jeszcze inaczej do rozmowy z potencjalnym klientem.
Małe kroki, duże zmiany
Z innych wartych uwagi narzędzi do pracy nad sposobem myślenia polecam zacząć przede wszystkim od siebie. To właśnie poprzez własną postawę w codziennej pracy możemy zdziałać najwięcej. Wśród mojej osobistej „Top 3” praktyk wspierających pracę z mindsetem wyróżniłabym trzy praktyki:
- Godzina na autorefleksję – zainspirowana prelekcją Mateusza Kusznierewicza na jednej z konferencji, zaczęłam ustawiać w kalendarzu raz w tygodniu godzinę sama ze sobą zawodowo. To dedykowany czas na moje własne przemyślenia, poukładanie w głowie co zrobiłam i co chciałabym zrobić. To także czas, który pozwala mi przemyśleć czy są miejsca, gdzie mogłabym zrobić coś inaczej. Często w trakcie tego czasu, skupiam się na konkretnych zagadnieniach i spisuje np. to, co chciałabym zrealizować.
- Prowadzenie dziennika – może niekoniecznie musimy od razu codziennie, ale już raz w tygodniu, czemu nie. Można to śmiało połączyć z godziną na autorefleksję. Spisywanie różnych historii, wydarzeń, pomysłów na przyszłość w mniej lub bardziej uporządkowany sposób to doskonały sposób na zatrzymanie się, refleksje i pracę nad sobą.
- Mindfulness – praktyka uważności. Kiedyś tak bardzo przeze mnie niedoceniana, a od niedawna duża inspiracja i motywator do pracy. Jeśli podobnie jak ja kiedyś, nie czujecie tego podejścia, albo nie rozumiecie, w czym mogłoby to Wam pomóc – zapraszam do dyskusji na LinkedIn. Możecie też po prostu spróbować, bazując na dostępnych kursach, czy krótkich medytacjach.
Rys. 3. W kontekście zwinności często mówimy o mindfullness. Grafika ta ukazuje zalety tej praktyki w pracy AC i wokół zwinności. Źródło: https://leadershiptribe.com/how-mindfulness-enables-agile-leadership/
Kształtowanie i wzmacnianie zwinnych postaw
Poza autentycznością i naszą własną postawą, dzięki której dajemy innym dobry przykład, najprostszym narzędziem do wzmacniania właściwych zachowań, budujących prawdziwą zwinność, jest regularne dawanie informacji zwrotnej. Chodzi o pokazywanie, jakie postawy doceniamy, a które warto byłoby zmienić. Polecam, abyśmy jako Agile Coachowie wypracowali nawyk chwalenia i doceniania ludzi nie tylko za skuteczne dostarczanie, ale przede wszystkim za działania, które uwypuklają zwinne myślenie. Doskonałym narzędziem mogą być kudosy, w których skupiamy się na docenieniu naszych koleżanek i kolegów za sposób współpracy oraz zachowania, które pokazują zrozumienie i praktyczne wdrożenie wartości oraz pryncypiów. Rozmowy o nich, to kolejne narzędzie, jakie może nam pomóc zbudować silny fundament zwinności. Możemy zacząć od zwykłej rozmowy o tym, co zespół rozumie przez wartości i pryncypia zawarte w Agile Manifesto. Bardzo lubię też pytać, jakimi konkretnymi zachowaniami możemy wyrażać poszczególne pryncypia. Jeśli chcemy urozmaicić to ćwiczenie, możemy poprosić zespół o przygotowanie plakatów ilustrujących wybrane wartości i spisanie zespołowych ustaleń, które później mogą posłużyć jako wstęp do kontraktu zespołu.Innym ciekawym ćwiczeniem może być ocenianie, jak dobrze wypełniamy konkretne wartości i pryncypia.
W jednym z moich zespołów regularnie przeprowadzaliśmy takie ćwiczenie w trakcie transformacji do Scaled Agile Framework (SAFe). Podczas warsztatów ocenialiśmy, jak nam idzie, korzystając ze skali punktowej, do której dodaliśmy opisy inspirowane drabiną Tuckmana. Dzięki temu łatwiej było nam określić, w jakim miejscu jesteśmy, a następnie zapisywaliśmy pomysły na usprawnienia i wspólnie je priorytetyzowaliśmy, koncentrując się na tym, co uznaliśmy za najbardziej potrzebne. Taki przegląd robiliśmy raz na kwartał. Po czasie zauważyliśmy, że rzeczywiście dojrzewamy w kontekście zwinności, co było widoczne nie tylko w naszych metrykach, ale też w opiniach zadowolonych interesariuszy, a nawet w stabilności zespołów (mieliśmy najniższy wskaźnik odejść).
Co dalej?
Przygotowując się do tego artykułu, naszła mnie pewna refleksja, którą chciałabym zakończyć ten artykuł i zostawić Wam ją do własnych przemyśleń. Otóż za każdym razem, kiedy przygotowuję kolejny tekst, szkicuje sobie jakimi narzędziami i praktykami w danym obszarze mogłabym się z Wami podzielić. Mam sporo literatury fachowej w domowej biblioteczce i to od niej zaczynam przygotowania. Przeglądając kolejne książki na temat zwinności, zwróciłam uwagę, że są one o konkretnych praktykach. W wielu z nich mindest jest niejako przemycany i tylko w niektórych można znaleźć dedykowane rozdziały na ten temat. To według mnie pokazuje, jak trudna praca jest do wykonania w obszarze zwinnego myślenia, a kształtowanie zachowań i ich wzmacnianie to najtrudniejsze z naszych zadań. Ciekawa jestem Waszego zdania.
Co będzie dalej, jeszcze do końca nie wiem, ale w nowym roku z pewnością wrócę z nieskrywaną pasją do dzielenia się z Wami moimi doświadczeniami i przemyśleniami. Dziękuje za każdą recenzję i dzielenie się ze mną opiniami tej 10-odcinkowej serii. Do zobaczenia w nowym roku z kolejnym cyklem!
[ENG] Leader, Agile ways of working enthusiast. Has over 10 years experience with multicultural teams. Support teams achieving their goals, delivering projects and solutions that are focused on meeting clients needs. People doing the work are priority number one for her and she does her best motivating and empowering them. PMP® & SAFe SPC® certified, trainer and designer of interactive workshop. In her free time, passionate of active forms of leisure, crime stories, baking and cooking.
[PL] Liderka, pasjonatka zwinnej pracy projektowej. Posiada ponad 10-letnie doświadczenie w pracy w zespołach wielokulturowych. Wspiera zespoły w osiąganiu celi i dostarczaniu projektów lub rozwiązań, które spełniają oczekiwania klienta. Wierzy, że w pracy na pierwszym miejscu są ludzie i to ich wspiera w dotarciu do celu. Projektuje gry i interaktywne warsztaty szkoleniowe. Akredytowany trener PMP® oraz SAFe SPC®. W wolnym czasie fanka aktywnego wypoczynku, kryminałów, pieczenia i gotowania.