Zarządzanie międzynarodowymi projektami z kompasem nastawionym na kultury protransakcyjne lub propartnerskie to dobra praktyka menadżera projektów od lat. Niedawno ukazała się nawet po polsku bestsellerowa książka Erin Meyer, po angielsku nosząca tytuł The Culture Map. Erin Meyer, profesor prestiżowej międzynarodowej INSEAD Business School nie tylko odnawia słynne badania międzykulturowe Gerda Hofstede, ale dodatkowo okrasza je licznymi anegdotami z realiów biznesowych.
Doświadczenia wielu międzynarodowych zespołów, z jakimi pracuję, i ich realia nieco się jednak zmieniły. Pandemia COVID i związana z nią coraz bardziej wirtualna praca umożliwiła też znacznie bardziej intensywny i bezpośredni kontakt międzynarodowy. Ci liderzy projektów, którzy do tej pory zaledwie raportowali do jakiegoś tam odległego menedżera za granicą, teraz współpracują z nim już normalnie na co dzień. Oznacza to, że różnorodność kulturowa stała się chlebem znacznie bardziej codziennym niż było to w czasie kiedy pisałam artykuł dla strefy PMI. Do niezbędnego wyposażenia menadżera projektu dołączyła kompetencja międzykulturowa.
Co obejmuje kompetencja międzykulturowa?
Ursula Brinkmann, doktor zarządzania międzykulturowego z Niderlandów, dokładnie zbadała jakie czynniki, cechy i działania przekładają się na sukces w międzynarodowej współpracy. Wyniki jej gruntownych badań pozwoliły zidentyfikować cztery kluczowe elementy kompetencji międzykulturowej, którą Ursula nazwała intercultural readiness.
Wrażliwość międzykulturowa.
To kluczowy składnik kompetencji międzykulturowej. Określa czy w ogóle jestem świadoma istnienia różnic międzykulturowych w mojej pracy i czy mam gotowość się nimi zainteresować. Wrażliwość międzykulturowa to także umiejętność wychwytywania sygnałów, jakie wprost lub nie-wprost przesyłają mi moi współpracownicy z innych krajów.
Komunikacja międzykulturowa
Obejmuje aktywne słuchanie i umiejętność dostosowania swojego trybu komunikacji. Aktywne słuchanie to jedna z umiejętności lidera projektu często ćwiczona na szkoleniach z komunikacji. Czy Twoim zdaniem jest naprawdę rozpowszechniona w środowisku project managerów? Wielu liderów projektów za dobrą monetę bierze bezpośredni słowny przekaz drugiej osoby. Rzadko zauważają przy tym, jaki wyraz twarzy ma dana osoba przekazując informacje, jaki jest ton jej głosu, jakie emocje. Być może zmienia się to powoli wraz z liderami projektu z pokolenia Z, którzy uważność na emocje ćwiczyły jeszcze w przedszkolu.
Umiejętność dopasowania trybu komunikacji to krok dalej. Miałam okazję ćwiczyć ją w rozmowie z klientem z Hiszpanii. W kulturze hiszpańskiej komunikacja jest wartka, szybka, naturalne jest wpadanie innym osobom w słowo. W Polsce jesteśmy uczeni inaczej: grzecznie jest nie przerywać. Na ile rozmawiając z klientem z danej kultury będziesz w stanie zmienić swój sposób komunikacji: mówić dwa razy szybciej, wcinać się innym w ich wypowiedź? Jeśli ci się to uda, masz szansę wykazać się pokazać się jako osoba zaangażowana i zdobyć przychylność klienta.
Budowanie zaangażowania
To tworzenie relacji i umiejętność łączenia interesów różnych stron. Czy rozumiesz, w jaki sposób buduje się relacje w różnych krajach? O tym właśnie przeczytasz w moim artykule “Invest Wisely. Tip #1 on Cross-Cultural Project Teams” w archiwalnej Strefie PMI. Czy jednak także potrafisz „wyczuć pismo nosem” i połączyć interesy różnych stron, nawet jeśli początkowo wydają się pozornie sprzeczne? Jeśli uda ci się połączyć interesy polskiego zespołu inżynierów i specjalistów z fabryki w Tunezji, stajesz się mistrzem świata!
Tip ode mnie: Zacznij od słuchania każdej ze stron.
Zarządzanie niepewnością
Trudno uwierzyć, że model kompetencji międzykulturowej powstał jeszcze przed COVIDem i rzeczywistością BANI. Wiele badań wskazuje na to, że liderzy z sukcesem pracujący międzynarodowo są w większym stopniu zdolni radzić sobie z niepewnością i wypracowywać rozwiązania w zmiennym otoczeniu. Oczywiście ci, którzy w międzynarodowych relacjach osiągają sukcesy. Otwartość na kompleksowość międzykulturową i eksplorowanie nowych podejść związana jest także z growth mindset, w odróżnieniu od fixed mindset – czyli otwartością na uczenie się. Posłuchacie o niej w odcinku mojego podcastu na temat Learning Agility.
Czy można określić, zbadać kompetencję międzykulturową? Rzeczywiście, można. Służy do tego narzędzie Intercultural Readiness Check, którym pracuję już ponad 10 lat. Dobra wiadomość jest taka, że diagnoza to dopiero początek rozwoju. Kompetencja międzykulturowa to nie jest coś z czym się rodzimy. Możemy nabywać ją, uczyć się jej tak jak wszystkiego.
A ty jak się czujesz w międzynarodowych projektach? Co sprawia ci w nich największą przyjemność? W jakich warunkach zwykle odnosisz sukcesy? Jeśli chcesz, napisz do mnie jaki element kompetencji międzykulturowej stoi u ciebie najmocniej.
Fot. Adobe Stock
Leadership & Cross-Cultural Consultant, Leadership Coach, pomaga międzynarodowym zespołom znajdować obszar swojego potencjału wynikający z różnorodności, jaką tworzą. Dyrektor Zarządzająca ETTA Global Leadership Consulting, firmy lidera w zakresie międzynarodowej i międzykulturowej współpracy w biznesie. Project managerów darzy dużą estymą i z radością pracuje z nimi i ich teamami w kierunku sprawnego i spójnego osiągania celów.