Zarządzanie projektami jest obszarem, w którym na przestrzeni lat wykształciło się wiele organizacji, które wprowadziły liczne certyfikaty oceniające wiedzę i umiejętności, a czasami też doświadczenie, skupiając się na swoich standardach i podejściach. Jakie certyfikacje dla PM-a są na rynku? Jakie podobieństwa i różnice są pomiędzy certyfikatami? Jak wygląda egzamin?
W tej publikacji czytelnik nie znajdzie odpowiedzi na pytanie, który certyfikat jest najlepszy, z prostej przyczyny, w zależności od poziomu doświadczenia, czy rynku, na którym działamy, czy też branży, odpowiedź może być różna. W artykule jednak przybliżone i usystematyzowane będzie jakie możliwości ma obecny lub przyszły Project Manager. O tym, czy warto certyfikować się w obszarze zarządzania projektami pisał Maciej Bodych w numerze 48 – Kiedy i czy warto ubiegać się o certyfikację?, tym razem przedstawione zostaną wybrane, najpopularniejsze certyfikacje istniejące na rynku.
Certyfikacje zostaną przedstawione według organizacji certyfikujących, które też wskazują często na dane podejście do zarządzania projektami – Waterfall/Agile.Certyfikacje Project Management Institute oparte są na kanonach wiedzy, przede wszystkim Project Management Body of Knowledge (PMBOK®). Ze względu na renomę i pozycję PMI, certyfikat PMP® (Project Management Professional) jest najbardziej rozpoznawany na rynku, skierowany głównie do menedżerów projektu z doświadczeniem. Certyfikacja CAPM® (Certified Associate in Project Management) jest skierowana natomiast do osób rozpoczynających przygodę z zarządzaniem projektami, nie wymagane jest tam doświadczenie, choć wskazane. PMI Agile Certified Practitioner jest stosunkowo nową na rynku certyfikacją ukierunkowaną na podejścia Agile (Tab. 1).
Tab. 1. Organizacja certyfikująca – Project Management Institute
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.pmi.orgCertyfikacje z obszaru metodyki PRINCE2®, aktualne zarządzane przez PeopleCert, są produktem znanym na rynku. Opierają się one o kaskadowe podejście do zarządzania projektami PRINCE2, aktualnie w wersji 7. Dwa poziomy certyfikacji wskazują na wiedzę na temat metodyki – poziom Foundation oraz umiejętności jej zastosowania – poziom Practitioner (Tab. 2).
Tab. 2. Organizacja certyfikująca – Peoplecert
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.peoplecert.orgAPMG brytyjska organizacja oferuje certyfikację z obszaru znajomości podejścia DSDM z perspektywy Project Managera – AgilePM® poziom Foundation i Practitioner. Jest to podejście Agile, aktualnie w wersji 3.0. Zostało ono zmodyfikowane w 2025 roku, w większym stopniu nawiązując do terminologii rozpowszechnionej na rynku. Podobnie jak w przypadku certyfikacji PRINCE2, poziom Foundation skupia się na wiedzy, a poziom Practitioner na umiejętnościach (Tab. 3).
Kolejną certyfikacją wartą uwagi jest oferta scrum.org. Framework Scruma jest aktualnie najchętniej stosownym podejściem Agile. W swojej ofercie organizacja posiada wiele certyfikacji odnoszących się do różnych ról w projekcie czy organizacji. Najbardziej rozpowszechnionymi są Professional Scrum Master (PSM I) oraz Professional Scrum Product Owner (PSPO I). Nazwa odnosi się do potencjalnej roli pełnionej w Scrumie. Certyfikacje posiadają też kolejne poziomy wtajemniczenia II i III, skierowane do osób posiadających już duże doświadczenie i umiejętności w obszarze stosowania Scrum. Na stronie scrum.org można znaleźć też ścieżki rozwojowe w zależności od roli w Scrumie..
Dla osób zainteresowanych warto przeanalizować ofertę certyfikacji scrumalliance.org. Należy traktować to jako alternatywną certyfikację o bardzo zbliżonym zakresie.
Tab. 4. Organizacja certyfikująca – scrum.org
Źródło: opracowanie własne na podstawie scrum.orgInternational Project Management Association (IPMA®) oferuje certyfikację IPMA-C (Certified Project Manager) i IPMA-D (Certified Project Management Associate). Poziom D skupia się głównie na wiedzy, a poziom C odnosi się dodatkowo do sposobów wykorzystania wiedzy w praktyce. Certyfikacja opiera się o wytyczne kompetencji ICB 4.0, w których znajdziemy odniesienia do podejść zarówno tradycyjnych jak i zwinnych (Tab. 5).
W przypadku rozważenia certyfikacji IPMA-C, warto zacząć od IPMA-D. Po pozytywnym zaliczeniu poziomu D, na kolejnym poziomie nie ma już egzaminu pisemnego, a koszt certyfikacji pomniejszony jest o koszt certyfikacji na poziomie D.
Tab. 5. Organizacja certyfikująca – IPMA
Źródło: opracowanie własne na podstawie ipma.plCelowo przy certyfikatach zostały pominięte koszty ich uzyskania. Wynika to z bardzo dynamicznego rynku i częstych zmian. Ponadto dochodzi aspekt wyceny certyfikatu w przypadku wyboru wariantu szkolenie plus egzamin, czy też wyboru samego egzaminu.
Część z przedstawionych charakterystyk certyfikatów może być ich zaletą lub wadą. Przykładowo niski stopień trudności w uzyskaniu certyfikatu może wpływać na jego prestiżowość, ale z drugiej strony jest to szansa dla osób stawiających dopiero pierwsze kroki w obszarze zarządzania projektami do wyróżnienia się na tle innych.
Decydując się na dany certyfikat należy zweryfikować jego rozpoznawalność i prestiżowość w danej branży, na danym etapie rozwoju. W opisach certyfikatów pominięto te charakterystyki, bo są one subiektywne i w przestrzeni pojawiają się różne raporty popularności certyfikacji, które często wzajemnie się wykluczają.
W ofercie organizacji znajdują się też certyfikaty ukierunkowane na poszczególne węższe aspekty jak np. planowanie projektu czy zarządzanie ryzykiem, a także certyfikacje z obszaru zarządzania portfelem projektów i programów czy też bardziej złożonymi projektami. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronach organizacji certyfikujących.
Pasjonat zarządzania projektami. Od 20 lat zaangażowany w kierowanie projektami z zakresu IT oraz transformacji organizacji. Pełnił funkcje członka komitetu sterującego w wielu projektach informatycznych i infrastrukturalnych. Doradza w zakresie wdrażania systemów zarządzania projektami oraz narzędzi wspierających zarządzanie projektami MSProject i JIRA.
Twórca i kierownik studiów podyplomowych Advanced Project Management, Project Management oraz innych licznych programów rozwojowych z zakresu zarządzania projektami na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu.
Passionate about project management, with 20 years of experience in IT project management and organizational transformation. Has served as a steering committee member in numerous IT and infrastructure projects. Advises on the implementation of project management systems and support tools such as MS Project and JIRA. Creator and manager of postgraduate programs in Advanced Project Management, Project Management, and various other development programs in project management at the Wrocław University of Economics and Business.